Είναι αλήθεια πως τα τελευταία χρόνια μας έχουν λείψει αρκετά κατασκοπικές ταινίες “παλιάς κοπής”.

Αν εξαιρέσουμε κάποια σχετικά παραδείγματα όπως το The Departed του Scorcese, το The Good Shepherd του De Niro ή το The American δεν έχουμε και πολλές επιλογές. Ένας όμως τρόπος να θυμηθούμε διαμάντια όπως το The Conversation είναι η ταινία του Tomas Alfredson που παραδίδει στο σινεφιλ κοινό αυτό ακριβώς, χωρίς φληναφήματα ή έντονο στυλιζάρισμα: μία κλασσική ταινία κατασκοπείας.

Υπάρχει ο αργός ρυθμός, υπάρχει η νουάρ αισθητική, υπάρχει η χειροπιαστή ένταση και πολύ περισσότερο η αφαιρετική σκηνοθεσία. Οι περίπου δύο ώρες που θα σας καθηλώσει η ταινία απαιτούν αφοσίωση από τον θεατή αλλά ανταμείβουν με τη συνέπεια και την γνήσια εγκεφαλική δράση.

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η βρετανική υπηρεσία πληροφοριών, ευρέως γνωστή ως ΜΙ6 (ενώ στο φιλμ αποκαλείται με την κωδική της ονομασία “Τσίρκο”) είχε κακή φήμη ιδίως ως προς την αξιοπιστία της στη διαφύλαξη ζωτικών πληροφοριών.

Η ταινία του Alfredson πραγματεύεται αυτό ακριβώς. Την προσπάθεια ενός προσφάτως εκδιωγμένου κατασκόπου, ονόματι George Smiley (Gary Oldman) ο οποίος προσλαμβάνεται ξανά από την υπηρεσία με σκοπό να εντοπίσει έναν διπλό πράκτορα της KGB που έχει παρεισφρήσει στα ανώτατα κλιμάκια της ΜΙ6.

Η προσπάθεια του αυτή, όπως είναι λογικό τον οδηγεί βαθιά στην Τρύπα του Λαγού των μυστικών υπηρεσιών, όπου παράλληλα αντικρίζουμε τόσο τις ιδεολογικές προσεγγίσεις στο φάσμα των πολιτικών διαφορών όσο και τις  υπαρξιακές εκλογικεύσεις που συντελούνται σε τέτοιου είδους ”υπερβάσεις”.

Το ανηλεές κυνήγι του “υπαρκτού σοσιαλισμού” είναι ο κεντρικός πυλώνας γύρω από τον οποίο παράγεται και όλο το άγχος και η ένταση που διακατέχει τους πρωταγωνιστές και κατ’επέκταση την Βρετανία του Ψυχρού Πολέμου. Μία Βρετανία που επιθυμεί διακαώς να αποκτήσει ξανά το απολεσθέν στάτους του παρελθόντος και να αποφύγει λάθη “γοήτρου".

Ο Alfredson ξέρει πολύ καλά πως να το αποδώσει αυτό σωστά. Καθ’όλη τη διάρκεια της ταινίας τα αργά και συνεπή κοντινά πλάνα και οι απότομες διακυμάνσεις τόσο στην εξωτερική όσο και στην εσωτερική δράση ευλογούν το φιλμ με την ατμόσφαιρα της συγκρατημένης έντασης.

Μία ένταση που δεν θα ήταν εφικτή δίχως την οσκαρική ερμηνεία του Gary Oldman. Ο ρόλος είναι κομμένος και ραμμένος για την ιδιαίτερη ιδιοσυγκρασία του, ενώ η αφοσίωσή του στην ηθική και το σύστημα αξιών του θυμίζει κάτι από τον επιθεωρητή Gordon που τόσο εμπνευσμένα ενσάρκωσε στις απόπειρες του Nolan. Στο Tinker, Tailor, Soldier, Spy όμως είναι σαφώς πιο συμβατικός, αδέσμευτος από τις αρχετυπικές υφές των comic, “μωλωπισμένος”, σκοτεινός και πρακτικός.

Φυσικά το υπόλοιπο cast που τον πλαισιώνει (Colin Firth, Mark Strong, John Hurt, Ciaran Hinds, Tom Hardy) κινείται αψεγάδιαστα αλλά ξεκάθαρα υποστηρικτικά στην ερμηνεία που κλέβει την παράσταση.

Το Tinker, Tailor, Soldier, Spy είναι μία ταινία που γνωρίζει πολύ καλά το αντικείμενο της και σίγουρα δεν πρόκειται να απογοητεύσει ιδίως τους λάτρεις των κατασκοπικών ταινιών. Για τον γράφοντα πάντως θεωρείται ήδη κλασσική.

****

Ρέντζιος Δημήτρης

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε.

Σε αυτό το σημείο, οφείλουμε να αποδώσουμε και εμείς φόρο τιμής σε έναν άνθρωπο που με το έργο του προσέφερε τα μέγιστα στο χώρο της Έβδομης Τέχνης. Ο λόγος για τον Θεόδωρο Αγγελόπουλο που έφυγε χθες άδοξα από τη ζωή. Δεν υπάρχει λόγος να πούμε περισσότερα παρά μόνο πως το έργο του  βρίσκεται σίγουρα στο Πάνθεον όχι μόνο της ελληνικής αλλά και της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Ποιος άλλωστε ο καλύτερος τρόπος να τιμήσουμε τη μνήμη του από το να επισκεφτούμε για μια ακόμα φορά ή και για πρώτη φορά το μεγαλειώδες του έργο...